|
Uluslararası dolar sisteminin giderek çözüldüğünü görerek dünyadaki hakimiyetini asker ve silahta yoğunlaştıran ABD'nin aksine Rusya enerjisini, enerjide topluyor. Gürcistan, Azerbaycan, Ukrayna, Polonya ve Litvanya liderlerinin, doğalgaz alanındaki işbirliği için bir araya geldiği dönemde Rusya, yakın 20 yıl için kendi elini güçlendirecek ve kasalarını da fazlasıyla dolduracak bir konum elde etti.
Yeni Türkmen lider Kurbanguli Berdimuhammedov'la yakın ilişkiler kuran Moskova, yakın müttefiki Kazakistan Devlet Başkanı Nursultan Nazarbayev'in de yardımıyla yıllık hacmi 100 milyar metreküpe ulaşacak kadar Türkmenistan gazını 2028 yılına kadar garanti altına almayı başardı.
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Berdimuhammedov ve Nazarbayev arasında, geçtiğimiz cumartesi günü varılan uzlaşmaya göre Hazar kıyısından yıllık kapasitesi 30 milyar metreküpe ulaşacak yeni bir doğalgaz boru hattı döşenecek. Liderler, bu yöndeki anlaşmanın 1 Eylül'e kadar hazırlanması hususunda kendi hükümetlerini görevlendirdiler.
Ülkenin batısındaki Balkan vilayetinden çıkartılan gaz, bir anlamda daha önceleri, çöllerin iyileştirilmesi projesiyle Türkmenistan'a gelen; ancak daha sonra TransHazar'ın fikir babalığını yapan İsrail'in Merhav şirketinin sahibi Yosuf Mayman'ın hayalinin yönünü kuzeye doğru çekecek.
Putin'in tarihe geçecek Orta Asya ziyaretiyle tartışmalı Hazar'ın statüsünde de denklem değişti. İran ve Azerbaycan'ın birbirinden bağımsız kendi başlarına kaldığı ortamda Rusya, Kazakistan'dan sonra Türkmenistan'ı da saflarına katmış oldu. Sovyetlerden kalma ve halihazırda kullanılan Orta Asya-Merkez boru hattıyla yılda 50 milyar metreküplük gaz aktarılabiliyor. Başta pompalama istasyonlarında olmak üzere yapılacak bazı iyileştirmelere bu hattın kapasitesi 70 milyar metreküpe kadar çıkartılabilecek.
İçinde bulunduğumuz yılda 80 milyar metreküplük doğalgaz çıkartmayı planlayan Türkmenistan, iç tüketim ve İran'a sattığı yıllık 5-10 milyar metreküplük kısmının dışında kalanını Rusya'ya gönderiyor.
Putin'in 'Avrupa ve dünyaya daha istikrarlı gaz verebilme girişimi' Nazarbayev'in de 'politik değil de kusursuz ticari bir proje' olarak nitelendirdiği Türkmenbaşı anlaşması , Batı tarafından endişeyle takip ediliyor. Doğalgazın önemli tüketicilerinden Türkiye ise ortalıkta görünmüyor. Zira 'cumhuriyeti kollama' işiyle meşgul, şimdilerde.
Rusya'yı, Orta Asya enerji kaynakları hususunda elini çabuk tutturmaya iten faktörlerin başında sanılan aksine Batı değil de Doğu kaynaklı endişeler geliyor. 2006 yılında Türkmenistan ile 30 yıllık bir gaz anlaşması yapan Çin'in CNPC şirketi, aslında Gazprom'un hızını arttırıyor. Türkmenistan'ın doğusundaki Amu Derya yakınlarındaki yataklardan gaz çıkartıp transfer edecek Çin'e tüm Türkmenistan doğalgazının bile yetemeyeceğini bilen Rusya yönetimi Çinliler işe başlamadan kendi projelerini uygulamaya koyuyor. Saparmurat Türkmenbaşı'nın sağlığında imzalanan anlaşmaya göre 2009'un başında itibaren Çin'e gaz pompalanmaya başlanacak.
Zira Çin alımlara başladığı zaman, Rusya'nın, Avrupa'ya 'istikrarlı gaz sağlama' vaatleri öngörülemez biçimde zarar görebilir. Bunun bilincinde olan Rusya, Türkmenistan'da gaz arama ve işletme yatırımlarını da bir an önce başlatma arzusunda. Doğalgaza saldırı, bu seyirde devam ederse Türkmenbaşı'nın ülkeyi 'Kuveytleştirme' vaadi, ölümünden sonra da olsa gerçekleşme imkânı bulabilecek.
| 
